Suksessformel for kunstforeninger
Flere vellykkede kunstforeninger som ble stiftet på 1960- og 70-tallet har kunnet bygge på flere elementer i en allsidig suksessformel: 1) det eksisterte allerede flere aktive lokale kunst- og kulturorganisasjoner på stedet, 2) det var tilgang til egnede lokaler, 3) det var kvalifiserte ildsjeler i lokalmiljøet som ble stabile i mange år, 4) stedet hadde bosatte kunstnere som ble kunstfaglig engasjert i foreningen, 5) kunstforeningen har knyttet seg til og bygget på lokale tradisjoner og instititusjoner, 6) den har drevet en virksomhet ut over billedkunst, som har hatt vid kulturpolitisk støtte både lokalt og nasjonalt, ikke minst fra det kulturpolitiske system som ble etablert fra midten av 1970-tallet, 7) de har kunnet generere betydelig egeninntekter, 8) de har drevet en virksomhet som har funnet et publikum utenfor kommunen, med et årlig arrangement som er blitt et varemerke for foreningen , 9) stedet ble hyppig besøkt av Riksgalleriet og Rikskonsertene, og 10) en rekke personer kunne engasjeres i dugnadsarbeid.
Ikke alle disse elementene må være med, men noen av dem. Det viktigste er kanskje at foreningen ikke opptrer som et isolert fenomen som bare et fåtall er interessert i, men bidrar til å gi et allerede etablert miljø noe det oppdager at det trengte når foreningen var kommet i gang.
Seljord kunstforening – stiftet i 1969[1]
Seljord kunstforening er et godt eksempel på hvordan en kunstforening kunne utnytte mange elementer i en slik suksessformel. Gjennom årene hadde det bodd kjente kunstnere i bygda, noe det fortsatt gjorde. Det var på 1960-tallet et miljø i bygda, med Folkeakademi, et aktivt bygdekunstlag tilknyttet Norsk Bygdekunstlag, et historisk spel – Seljordspelet, en malerklubb, og et husmorlag som var vant til å arrangere sommerutstillinger. Den første av den senere så bekjente «Seljordutstillinga», ble arrangert i samarbeid med husmorlaget som også deltok aktivt i stiftelsen. Den hadde en skole som hadde en tradisjon for å være arrangementssted for Riksgalleriet og Rikskonsertene. Skolen hadde en rektor, Sigurd Telnes, som ble foreningens først leder, virket i 18 år var ideologen bak dens virksomhet. Skolens lokaler var godt tilrettelagt for allsidig kunst- og kulturvirksomhet.
Allerede i de første vedtektene er det fremhevet hvor nært foreningen skulle arbeide det lokale kulturmiljøet: «laget skal arbeide for å ta vare på og auke interessa for god kunst og godt kunsthandverk, og freiste å fremja det beste i bygdekulturen ved: utstillingar, gode programopplegg som òg kan nyttast i skulane i kommunen, og å kjøpe inn kunst til Seljord kunstforenings faste samling.»
Foreningens flaggskip utad ble den landskjente «Sommarutstillinga i Seljord», arrangert i løpet av fire uker skolens sommertomme lokaler som hvert år ble ominnredet til funksjonelle utstillingslokaler. Disse sommerutstillingene var allsidige, med en kombinasjon av nasjonalt kjente billedkunstnere fra samtid og fortid, kunsthåndverkere, gammel og ny bygdekunst- og håndverk på høyt nivå, og i mange år også en mønstring av kunstforeningens egen malerklubb. Det var et arrangement som hadde noe for alle, og som trakk til seg publikum fra hele Østlandet.
Kunstforeningen hadde også en betydelig virksomhet ellers i året, med om lag en utstilling i måneden som også inkluderte kulturprogram av forskjellig slag. For å gi forståelse av bredden i foreningens virksomhet presenteres her programmet for 1975:
Januar: Solveig Zinke-utstilling. Tekstilkunst. Opningsprogram: den russiske pianisten Valery Afanasiev. 200 tilhøyrarar.
Februar: Jan Petter Bratsberg-utstilling. Måleri. Opningsprogram: Åse Nordmo Løvberg og Kaare Ørnung. 120 tilhøyrarar.
Mars: Svallaug Svalastoga-utstilling. Grafikk. Opningsprogram: Musikk ved trio leia av Håvard Mo.
April: Irena Wojnicz-utstilling. Opningsprogram: Jens Amundsen og Ellen Bojer Nordstoga.
April: Alexander Schultz-utstilling. Opningsprogram: Vinje spelemannslag og Bjarne Øverbø, song. 120 tilhøyrarar.
Mai: Per Palle Storm-utstilling med 53 arbeid. Opningsprogram: Øyvind Bangor.
Mai: Riksgalleriet si utstilling «Norsk målarkunst frå 1800-åra». Mellom 2000 og 3000 såg denne utstillinga.
Juni: Telemark Vårutstilling.
Juli: Sommarutstillinga: Harald Kihle som hovudutstillar. Markering av hans 70-årsdag med bokutgjeving. Opningsprogram med Ketil Bjørnstad og Sigmund Groven; Halvor og Ingebjørg K. Sandsdalen og Ellen Bojer Nordstoga. Tale: museumsdirektør Reidar Kjellberg. 450 tilhøyrarar.
Sommaren: Ei rekkje konsertar og arrangement i tillegg til Sommarutstillinga.
September: Eystein Sigurdsson-utstilling, «Grafikk gjennom 25 år».
September: Rikskonsertane v/Rogaland teater med programmet «Alt om kjærlighet», ved Liv Dommersnes, Kjell Bækkelund og Isabel Andersson.
Oktober: Knut Johannessen syner filmen «Svalbard – Eventyrøya i Arktis». 52 frammøtte.
Oktober: Agnes Hiorth-utstilling, måleri. Opningsprogram: Ingebjørg og Halvor J. Sandsdalen. 70 frammøtte.
Oktober: Liv Glaser, klaverkonsert. 110 frammøtte.
November: Anne-Lise Knoff-utstilling. Opningsprogram v/ bislop F. Birkeli, Margit Skrede og Kjell O. Selman. 70 frammøtte.
November: Professor Olav Bø, kåseri om «Draumkvedet»; song av skulesjef Eivind Øygarden. 50 frammøtte.
November: Knut Flatin-utstilling med ca. 100 arbeid. Opningsprogram m/ Den norske operas blåsekvintett. 100 frammøtte.
Året før, i 1974, var det registrer 17 635 besøkende på tolv utstillinger og tredve kulturarrangement. Det er nesten ikke til å tro at det aller meste av det lokale arbeidet bak et slikt omfattende program ble utført på frivillig og ubetalt basis. Sommerutstillinga lønnet elever ved skolen som verter og vakter – en stor arbeidsplass.
Profilen på sommerutstillingen endret seg. De første årene var kjente kunstnere, både avdøde og nålevende, hovedutstillere sammen med et utvalg av samtidskunstnere. De siste fikk utstillingsvederlag, en sjeldenhet i norske kunstforeninger, og dessuten ble deltakelse meriterende for unge kunstnere som trengte å samle «poeng» for å kunne bli medlemmer i en kunstnerorganisasjon. Ved siden var det gjerne kulturhistoriske utstillinger, og mindre temautstillinger som avistegninger, frimerker, kniver og annet.
Kunstforeningen utga som forlag også en rekke bøker, om kunstnere, kulturhistoriske og lokalhistoriske tema og annet.
Ved siden av ble det også drevet en malerklubb – Seljord målarklubb, som ble drevet av kunstnere Erlend Grøstad. Også malerklubben utga et par bøker, illustrert av klubbens egne medlemmer. Om den het det i vedtektenes § 4: Målarklubben er ein sjølvstendig del av laget. Klubben har sine eigne vedtekter og vel sjølv styret sitt. Styret i kunstforeninga oppnemner ein kontaktperson til styret i målarklubben. Styret i målarklubben oppnemner ein person til styret i kunstforeninga.
[1] Fjågesund, Peter og Versto, Ånond (red.) (2018) Borgny Slettemoten Tøfte, Peter Fjågesund, Kare Roksvåg og Johannes Hovda, EKKO Somarutstillinga i Seljord 2018, Seljord kunstforening. Kombinert 50-års jubileumstekst og utstillingskatalog for sommarutstillinga i 2018.
Dei fyrste åra (av Borgny Slettemoen Tøfte)
Den nye ungdomsskulen og grunnlegginga av foreininga
Den som vart tilsett som lærar på den nye ungdomsskulen i Seljord i 1965, kom til ein skule leia av ein rektor, Sigurd Telnes, som var meir enn vanleg oppteken av kunst og kultur. Skuleåret 1962–63 gjekk han på Statens sløyd- og teiknelærarskule på Notodden. Her hadde han utforming av ny ungdomsskule som elevoppgåve, og var på fleire studieturar på Austlandet for å sjå på nye skulebygg. Læraren hans, Ingvar Sundvor, tok del i dette arbeidet. Seinare var Sigurd Telnes med i byggjenemnda for den nye ungdomsskulen i Seljord, og fekk gjennomslag for at undervisningsromma for kunst og handverk – eller formingsfag, som det heitte då – skulle samlast rundt ein aula. Musikkrom, handarbeidssal, teiknesal, keramikkrom, sløydsal og fotorom ‒ alle med inngang frå aulaen.
Aulaen hadde overlys og store reine veggflater, klare for opphenging av kunst – og elevarbeid. Dei fyrste åra var det Riksgalleriet som hadde utstillingar i aulaen. Ofte fylgde kunstnaren sjølv med utstillinga, og tok med seg klassene til omvising. «Kunst i skolen» og Folkeakademiet hadde også mange kulturtilbod som ungdomsskulen fekk nyte godt av. Gjennom åra var det òg ei lang rekkje konsertar i aulaen, mange av dei i regi av Rikskonsertane, og med dei beste utøvarane av klassisk musikk som Noreg kunne by på. Aulaen kombinerte slik på beste vis funksjonen som galleri og konsertsal.
Dei som starta Seljord kunstforening i 1968 hadde eit godt grunnlag å byggje på. Mange seljordingar var kunstinteresserte og kjende med biletkunst, sidan det gjennom tidene hadde budd mange kjende kunstnarar i bygda. Men sjølve grunnlaget for denne sansen for kunst hang truleg saman med skjønet for godt handverk, rosemåling, veving, treskurd, kubbestolar, skåp o.l., forutan alt slags handverk som gjeld tilverking av bunader for både kar og kvende. Og dette skjønet var og er sterkt i Seljord.
Vedtektene for Seljord kunstforening slår fast at «laget skal arbeide for å ta vare på og auke interessa for god kunst og godt kunsthandverk, og freiste å fremja det beste i bygdekulturen ved: utstillingar, gode programopplegg som òg kan nyttast i skulane i kommunen, og å kjøpe inn kunst til Seljord kunstforenings faste samling.»
Ein kan seie at kunstforeininga førde vidare dei ideane som Norsk bygdekunstlag var tufta på – og som også hadde hatt eit lag i Seljord. I 1951 skipa Seljord bygdekunstlag til ei stor utstilling med mange kjende kunstnarnamn. Aktive i dette laget var kunstnarparet Nana Kiønig Holm og Ture Holm. Seinare var det Seljord husmorlag som i fleire år skipa til sommarutstillingar på Borgen – med kunst og handverk. Det var saman med eldsjelene i husmorlaget at Seljord kunstforening vart stifta hausten 1968, og den fyrste sommarutstillinga vart planlagd for oppsetjing i ungdomsskulen. Det skulle ikkje bli den einaste!
Glimt frå 1970-talet
Kvar sommar sidan 1969 og fram til Kunstlåven kunne takast i bruk på 90-talet vart klasseromma rydda for bord og stolar så snart skulen var slutt, og dører vart hengsla av og stuva bort. Fram kom lause vegger på hjul, og tavler kledde med strie, ‒ alt vart omskapt og klargjort for opphenging og framsyning av kunst og handverk. Og dugnadsgjeng var ikkje berre ein stor del av lærarkollegiet samt kunstnarar og vener av dei, men òg ei lang rekkje andre bygdefolk. Her nyttar det ikkje å byrje å nemne namn! Men kven sa vel nei når Telnes spurde!
Av og til vart eit av klasseromma kledd med fleire hundreår gamle trematerialar. Det kunne vera dreia stolpar frå eit gamalt stabbur, eller fint utskorne portalar frå ei nedriven stavkyrkje. Inne i slike rom skapte kunstnaren Erlend Grøstad ei atmosfære frå farne tider. Det vart stilt ut gamal kyrkjekunst utlånt frå både museum og private samlarar. Frå høgtalarar godt løynde bak veggene tona det gregoriansk kyrkjemusikk, og ein kunne kjenne angen av røykjelse. Når ein steig over dørstokken inn til eit slikt rom, var det som å gjera ei reise fleire hundre år attende i tid.
For oss som hadde vårt virke på Seljord ungdomsskule, anten som elev eller lærar, var det eventyrleg å sjå korleis dei noko sjellause og sterile klasseromma kvar sommar vart fylde med kunst frå gamle og nyare tider.
Det høyrest ut som ei skrøne, men kunstforeininga fekk låne nokre av dei største kunstverka m.a. frå Nasjonalgalleriet for å syne dei på Sommarutstillinga. Sigurd Telnes må ha vore uvanleg tillitvekkjande som fekk det til, og som kunne køyre heim til Seljord med kunsten lasta opp i bilen eller på tilhengjaren sin. Telnes la ned bakseta i stasjonsvogna si og køyrde måleri av mellom andre Kai Fjell, Henrik Sørensen, Erik Werenskiold og Harald Kihle frå Oslo til Sommarutstillinga i Seljord (rett nok måtte han love at det skulle vere nattevakt under heile utstillingstida). Ja, sjølv Tidemand og Gude sitt ikoniske måleri «Brudeferden i Hardanger» har hange i aulaen på ungdomsskulen!
Sigurd Telnes og medhjelparane hans visste elles vel kven som hadde dei finaste eksemplara av kubbestolar, kronesenger, utskorne hyller, dørkarmar, dører, kjenger, korger, teppe og sylvstas. Mange og lange turar til lengst oppi Åmotsdal og langt innpå Heii vart gjorde vår og haust, for å hente og levere attende. Til Sommarutstillinga i 1976 blei det til dømes lånt gamal bygdekunst frå desse stadene og gardane: Øvsttveiten, Færstaul, Tveiten, Lårdal, Groven i Ytre Vinje, Langelim, Minnesjord i Flatdal, Ytre Øverland og Ytre Nes.
Med omsyn til lokala som kunstforeininga nytta, var kjellarhøgda på ungdomsskulen tenkt brukt til skulebibliotek, men pga. for låg takhøgde vart det ikkje godkjent. Derimot fekk kunstforeininga lov til å installere kjøkken der. Dermed kunne ein fylgje opp praksisen frå husmorlaget med å selje feitegraut, kling og vaflar. (Grauten treng ein kommentar: Mange gys når dei høyrer ordet feitegraut, men det er det rette ordet for graut kokt på smør. Den smakar om lag som rjomegraut, som er kokt på rjome. Men nokon meiner feitegraut er best.)
Sidan Seljord var ein av dei fyrste kunstforeiningane, og dekte eit breitt spekter innan kunst, frå ny grafikk til klassiske verk, frå sylvstas til vevnader, og fordi så mange hadde eigarskap til det som var utstilt, møtte det opp i hundretal for å sjå utstillinga. I løpet av sommaren var det fire-fem tusen gjester, og i dei beste åra endå ein god del fleire. Særleg var tilstrøyminga stor i helgene, og størst den helga Seljordspelet ‒ med lokalhistorisk innhald ‒ vart framført på Englandsletta, like bak skulen. Det var vanleg å sjå spelet før ein tok turen innom utstillinga for å sjå på både gammal og moderne kunst. Desse dagane fekk feitegrauten bein å gå på.
Men kunstforeininga var ikkje bare aktiv i skuleferiane. Som nemnt ovanfor, vart aulaen i ungdomsskulen nytta til utstillingar heile året. Mange har undra seg over at ein torde henge opp dyre og uerstattelege kunstverk i rom der ungdom gjekk ut og inn heilt utan tilsyn. Men det gjekk bra. Det skjedde aldri at elevane øydela noko som helst. Ikkje alle likte alt som hekk på veggene, men mange fekk vekt interessa si for kunst, og dei blei kjende med kunst og kunstnarar på ein måte som få andre hadde høve til. I ettertid har mange tidlegare elevar uttrykt stort takksemd for å ha vore i dette miljøet – som Sigurd Telnes skal ha æra for.
Som eit døme på korleis kunstforeininga var ein integrert del av skulen, gjekk eit større kunstprosjekt for elevane med kunstnarparet Britt og Hans Gerhard Sørensen over fleire skuledagar, og elevane fekk lære og prøve ulike teknikkar. Alle fag vart lagt til sides – truleg til stor glede for elevane. I tillegg hadde lokale kunstnarar som Terje Grøstad og Knut Flatin også temadagar for elevar ved både barne- og ungdomsskulen. I periodar kunne det mest vere uklårt kor grensa gjekk mellom skulen på den eine sida og kunstforeininga eller Folkeakademiet og Rikskonsertane, på den andre. I namnet til Seljord kunstforening vart det i alle fall halde mange tilstellingar og utstillingar året rundt med kunstnarar innanfor både ord, tonar og fargar.
Eit av resultata av det tette samarbeidet med skulen var at svært mange av elevane gjennom åra fekk arbeid på sommarutstillinga, i resepsjonen eller i kafeen. Ein periode på 1970-talet var dette ein viktig arbeidsplass for ungdom i Seljord.
Eit par representative år
I styreprotokollane kjem det godt fram kor aktiv Seljord kunstforening var med å halde utstillingar i denne første perioden. Det var om lag ei utstilling i månaden utanom Sommarutstillinga. Alle utstillingane opna med kulturprogram av ymse slag. Både aktørar frå Rikskonsertane og lokale kunstnarar deltok. I årsmøtereferatet frå 1974, skrive 28. februar 1975, går det fram at 17.635 personar vitja dei tolv utstillingane og dei tredve kulturarrangementa foreininga skipa til det året! Og slik var aktiviteten det fylgjande året, 1975:
Januar: Solveig Zinke-utstilling. Tekstilkunst. Opningsprogram: den russiske pianisten
Valery Afanasiev. 200 tilhøyrarar.
Februar: Jan Petter Bratsberg-utstilling. Måleri. Opningsprogram: Åse Nordmo
Løvberg og Kaare Ørnung. 120 tilhøyrarar.
Mars: Svallaug Svalastoga-utstilling. Grafikk. Opningsprogram: Musikk ved trio leia
av Håvard Mo.
April: Irena Wojnicz-utstilling. Opningsprogram: Jens Amundsen og Ellen Bojer
Nordstoga.
April: Alexander Schultz-utstilling. Opningsprogram: Vinje spelemannslag og Bjarne
Øverbø, song. 120 tilhøyrarar.
Mai: Per Palle Storm-utstilling med 53 arbeid. Opningsprogram: Øyvind Bangor.
Mai: Riksgalleriet si utstilling «Norsk målarkunst frå 1800-åra». Mellom 2000 og 3000
såg denne utstillinga.
Juni: Telemark Vårutstilling.
Juli: Sommarutstillinga: Harald Kihle som hovudutstillar. Markering av hans 70-årsdag
med bokutgjeving. Opningsprogram med Ketil Bjørnstad og Sigmund Groven; Halvor
og Ingebjørg K. Sandsdalen og Ellen Bojer Nordstoga. Tale: museumsdirektør
Reidar Kjellberg. 450 tilhøyrarar.
Sommaren: Ei rekkje konsertar og arrangement i tillegg til Sommarutstillinga.
September: Eystein Sigurdsson-utstilling, «Grafikk gjennom 25 år».
September: Rikskonsertane v/Rogaland teater med programmet «Alt om kjærlighet», ved Liv
Dommersnes, Kjell Bækkelund og Isabel Andersson.
Oktober: Knut Johannessen syner filmen «Svalbard – Eventyrøya i Arktis». 52 frammøtte.
Oktober: Agnes Hiorth-utstilling, måleri. Opningsprogram: Ingebjørg og Halvor J.
Sandsdalen. 70 frammøtte.
Oktober: Liv Glaser, klaverkonsert. 110 frammøtte.
November: Anne-Lise Knoff-utstilling. Opningsprogram v/ bislop F. Birkeli, Margit Skrede
og Kjell O. Selman. 70 frammøtte.
November: Professor Olav Bø, kåseri om «Draumkvedet»; song av skulesjef Eivind
Øygarden. 50 frammøtte.
November: Knut Flatin-utstilling med ca. 100 arbeid. Opningsprogram m/ Den norske operas
blåsekvintett. 100 frammøtte.
80-tal og tidleg 90-tal (av Peter Fjågesund)
Sigurd Telnes var leiar i kunstforeininga i heile atten år, frå starten i 1968 til 1986, med unnatak av eitt år (1979), då Terje Grøstad tok over vervet. Det er knapt noko overdriving å seie at desse åra må reknast som glansperioden til foreininga, og Telnes var ikkje aleine. Lokale kunstnarar som Terje og Erlend Grøstad, Knut Flatin og Gunnar Torvund gjorde ein stor innsats med omsyn til val av kunstnarar og opphenging og presentasjon av utstillingane. Særleg var nok kontaktflata Terje hadde blant kunstnarar landet rundt viktig dei fyrste åra. Men bak desse fanst eit heilt korps av frivillige – lokale så vel som tilreisande, som kom att år etter år for å hjelpe til. Nemnast bør òg sekretærane – særleg Astrid Sveinsson og Margretha Raaen – gjennom fleire av desse åra.
Frå 1975 og frametter hadde Sommarutstillinga kvart år svært kjende namn som hovudutstillarar: Harald Kihle (1975), Kai Fjell (1976), Henrik Sørensen (1977), Ørnulf Bast, Torbjørn Egner og Erkki Tanttu (1978), Erik Werenskiold (1979), Harald Kihle (1980), Halfdan Egedius (1981), Erling Enger, Kai Fjell og Henrik Sørensen (1982), Olaf W. Isachsen (1983) og Christian Krogh (1984). I 1985 baud Sommarutstillinga på ei stor temautstilling om «Ungdomsmotiv i norsk kunst» og i 1986 på «Skogen i norsk kunst». I tillegg til hovudutstillingane inneheldt kvar av sommarutstillingane òg ei stor samtidskunstutstilling, som fylte mest heile det store kjellarlokalet og delar av hovudetasjen. Deltakarane her fekk i mange år fullt utstillingsvederlag, noko som gav dei poeng ved opptak til kunstnarorganisasjonane. Andre viktige element i Sommarutstillinga var ei kulturhistorisk utstilling, og andre mindre temautstillingar, som t.d. norske avisteiknarar, frimerke, knivar osb.
Ikkje bare biletkunst
Ved sida av denne drifta, som òg inkluderte kunstforeininga sin målarklubb, som blei driven av Erlend Grøstad, heldt ein fram med å arrangere separatutstillingar gjennom resten av året. I røynda hadde Seljord kunstforening i desse åra eit aktivitetsnivå som svarte til eit middelstort moderne kulturhus. Og det var ikkje nok med at foreininga skipa til tallause utstillingar, konsertar og programkveldar. Eit viktig tillegg til all den andre aktiviteten var forlagsverksemda som kunstforeininga dreiv gjennom mange år. Nokre verk, som praktboka Grafikk‒Lyrikk (1974), som inkluderte eit førtitals diktarar og biletkunstnarar, blei utgitt saman med Noregs Boklag. Det same galdt den store faksimileutgåva av Rikard Berge sitt verk frå 1925, Norskt bondesylv, som kom ut femti år seinare, i 1975. Same året kom òg heidersskriftet til Harald Kihle sin 70-årsdag: Harald Kihle, også dette i samarbeid med Noregs Boklag.
Dei fleste bøkene kom likevel ut i regi av kunstforeininga sjølv, og var trykte hjå Bø Trykk ved Arne Pettersen, som var ein ivrig støttespelar til kunstforeninga. Her blei òg katalogane trykte gjennom mange år, eit arbeid som Terje Grøstad var hovudansvarleg for. I 1982 ga foreininga ut Halvor J. Sandsdalen si Hundre folkeminne frå Seljord, med teikningar av Harald Kihle. Foreininga gav òg ut fleire diktsamlingar av Jon Fjone, ei av Sandsdalen (Ei skål med måneskin, 1992) og ei av Halvor Heldahl (1985). I samband med Kihle sin 80-årsdag i 1985 blei tresnitta hans til Jørund Telnes sin diktsyklus Guro Heddelid trykte i ei praktutgåve der teksten var kalligrafert av Borghild Telnes, og same året kom òg eit nytt heidersskrift til Kihle, Hesteslepp på skisseblokk, i høve 80-årsdagen hans. Året etter kom endå ei praktbok ‒ Årringar ‒ i samband med den store «Skog og Miljø»-utstillinga, som var eit samarbeid mellom Seljord kunstforening og Telemark Tømmersalslag.
Sjølv Seljord kunstforening sin målarklubb gav ut nokre skrifter: i 1986 skreiv Halvor Sandsdalen teksten til Langs Svorteåi: Frå Svartdal til Hjartdal, og i 2001 ga dei ut boka Åmotsdal: Grannelagi mellom Dalemannen og Lepjusdalen, med tekst av Sigurd Telnes, og i samarbeid med Landstadinstituttet og Det norske Samlaget. Båe bøkene var illustrerte med måleri frå medlemmene i målarklubben.
Leiarskifte
Frå 1986 gjekk foreininga inn i ein ny fase. Året før hadde Harald Kihle drege tilbake tilbodet om å donere ei stor samling av ca. 60 eigne måleri, forutan verk av Henrik Sørensen, Halfdan Egedius, Thorvald Erichsen, I.C. Dahl, Erik Werenskiold, Nikolai Astrup, Edvard Munch og Oluf Wold Thorne og Christian Krohg. Grunnen til dette var manglande framdrift i utbygginga av Kunstlåven, som var tenkt å vise samlinga som ein del av foreininga sitt faste galleri. I 1986 gjekk så Sigurd Telnes av som leiar og samstundes som rektor på ungdomsskulen, av helsegrunnar. Dermed blei det eit stykke på veg slutt på den mest symbiotiske koplinga mellom foreininga og skulen. Trygve Barstad tok over leiarrolla, og førte vidare konseptet frå dei to føregåande åra, med sommarutstillingar over tema heller enn einskildkunstnarar. I 1987 var temaet «Kultur og mote», og i nokon grad tydde dette at hovudtstilling og samtidskunstutstilling smelta meir saman.
Frå 1988 tok så Kjell Oskar Selman over som leiar, og han hadde dette vervet fram til hausten 1992, fram til 1991 med Anne Brit Flatin som sekretær. I mest heile denne perioden nytta Sommarutstillinga temakonseptet for hovudutstillinga: i 1988 var temaet «Andlet», i 1989 «Framand», som inkluderte ei større utstilling med Rolf Nesch, i 1991 var temaet «Jord, luft, vatn», og i 1992 «Norsk skulptur». Det er truleg også rett å seie at utstillinga i desse åra la mindre vekt på kulturhistoriske delutstillingar.
I 1988 mista foreininga på ny ei testamentarisk gåve fordi Kunstlåven ikkje hadde kome i drift. Oberst Halvor Heldahl i Bø, som òg åtte verk av m.a. Christian Krohg, I.C. Dahl og andre klassikarar, gav i staden samlinga til Bø kommune, som hadde gjeve han lovnader om eigna plass for bilda.
Det er heller ikkje mogleg å omtale denne perioden utan å nemne konflikten som utvikla seg mellom det kunstnariske rådet i kunstforeininga og representantar for amatørmålarane i målarklubben. I utgangspunktet handla konflikten om i kva grad målarklubben skulle vere representert på Sommarutstillinga, noko som m.a. kom i konflikt med vederlagsordninga, som galdt juryerte utstillingar. Her hadde m.a. Halvor Sandsdalen, som representant for målarklubben, Kjell Oskar Selman, som både leiar av foreininga og medlem av kunstnarisk råd, og dei andre medlemmane i kunstnarisk råd, forskjellige meiningar. Usemja varte i fleire år, og hausten 1989 trakk det kunstnariske rådet seg, og fleire av dei profesjonelle kunstnarane gjekk i praksis ut av foreininga. Samstundes fekk målarklubben eigne lokale på Borgen, og flytte verksemda si dit. Denne utviklinga resulterte m.a. i det ein-månad-lange kunstprosjektet «Tuft» på Nes, med Gunnar Torvund som kunstnarisk prosjektleiar, der tretten bilethoggarar frå heile Norden gjekk saman om eit felles skulpturprosjekt. Prosjektet var initiert av «Kunstforum Seljord», som i hovudsak hadde medlemmer frå det tidlegare kunstnariske rådet i Seljord kunstforening, og andre profesjonelle kunstnarar. Kunstforum heldt ei tid fram med eigne utstillingar i galleriet på Nes.
Det bør òg nemnast at det i åra kring 1990 gjekk føre seg ein diskusjon om det framtidige vegvalet til foreininga og lokaliseringa av Sommarutstillinga. For det fyrste var det ikkje lenger sjølvsagt at foreininga kunne halde fram med å nytte lokale på ungdomsskulen. For det andre hadde kommunen byrja ein diskusjon om eit større og meir omfattande kulturhus. For det tredje blei det lansert tankar om ei større utbygging på Nes, der kunstforeininga var ein mogleg interessent. Desse planane inkluderte tanken om at kommunen skulle kaupe Kunstlåven frå kunstforeininga mot at foreininga gjekk inn på Nes. Men 25. april 1989 vedtok foreininga å samle ressursane om utbygging av Kunstlåven. Dermed fall dei andre alternative vekk.
Då Selman gjekk av som leiar, gjekk foreininga over i ein periode der leiarane skifta kvart år. Under Sommarutstillinga i 1993 var Kari Stokland leiar, og temaet var «Bilete av eit opprør», der m.a. Gras-gruppa (frå 1969‒70) var representert. Året etter, med Peter Fjågesund som leiar, var hovudutstillinga sett saman av arbeid frå avgangsklassa ved Statens kunstakademi. Dette skulle vise seg å bli den siste utstillinga på ungdomsskulen. Då Olav Kvalem tok over, vart utstillinga for 1995 lagt til det nye Granvin kulturhus, med ei «Kunstløype» som i hovudsak var sett saman av samtidskunst. Men utstillinga inneheldt òg dette året ei avdeling som markerte 125-årsjubileet for den franske ballongen som havna på Lifjell i 1870.
Med denne utstillinga var Seljord kunstforening ved enden av det som kunne kallast den fyrste perioden av verksemda si. Det skal ikkje leggast skjul på at dei siste åra av denne perioden var krevjande: mange hadde i svært mange år lagt ned ein enorm dugnadsinnsats i foreininga; slitasjen var stor, og konflikten mellom profesjonelle og amatørar gjorde det vanskeleg å drive like offensivt som før. Det var liten tvil om at det var trong for nye krefter og nye grep.
Kunstlåven vert teken i bruk: 1996‒2000 (av Peter Fjågesund)
1996 skulle bli året då Seljord Kunstforening tok det store steget frå ungdomsskulen, der både Sommarutstillinga og alle andre kunstforeiningsarrangement hadde funne stad i om lag tretti år, og til Kunstlåven. Foreininga hadde fått bygget frå Telemark fylke så tidleg som i 1981, og straks gjekk ein i gang med planane om å ta det i bruk. I den fyrste fasen laga Jon Grøstad ei diplomoppgåve på arkitektstudiet om korleis låven kunne utviklast. Denne inneheldt m.a. planar om eit galleri for foreininga si faste samling. Vidare hadde Harald Kihle konkrete planar om å donere samlinga si med Guro Heddelid-motiv, slik at denne òg kunne utgjere ein del av dette faste galleriet.
Planane blei ikkje realiserte, fyrst og fremst av økonomiske årsaker. Arbeidet med låven skulle i det heile syne seg å bli ein lengre og meir kostbar veg å gå enn ein hadde sett for seg, men sakte kom ting på plass: rømmingsveg med branntrapp på kortveggen mot vegen, fjerning av gamalt inventar, mykje av det i betong, og planlegging av korleis det mangslungne utvalet av rom skulle nyttast til heilt nye føremål.
Tidleg på 90-talet blei det teke eit initiativ for å starte eit sjøormsenter i Seljord, hovudsakleg finansert med kommunale midlar. Mellom andre Trygve Barstad og Kenneth Bø fekk oppdraget med å realisere planane, og senteret, som var i drift i eit par sesongar, heldt til i den indre delen av i kjellaren i Kunstlåven. Frøydis Kivle hadde og ei kommunal prosjektstilling i halvtanna år for å få fart på arbeidet med Sjøormsenteret, og for å arbeide med aktivitetar som kunne få plass i låven.
Det store spranget
Etter at Esbjørn Hummelgård blei vald til leiar hausten 1995 tok styret utpå vinteren den store avgjerda at ein skulle prøve å arrangere 1996-utstillinga i Kunstlåven. Og slik blei det. På ungdomsskulen hadde det kvart år etter skuleslutt vore eit par svært hektiske veker med å rigge opp Sommarutstillinga. Der fylgde likevel det meste eit tradisjonelt oppsett. I Kunstlåven måtte alt gjerast for fyrste gong, og våren 1996 blei det arbeidd eit utal kveldar og netter for å gjere så store delar av bygget ferdige som råd. Alt blei ikkje ferdig. Området i fremre delen av kjellaren, med møkk-kjellar (som enno var utømt!) og andre betongrom blei ståande unytta, og i eit av romma i andreetasjen blei det sett ei plate i døropninga med ein rundt utskore glugg i: innanfor låg ennå halvt nedrivne betongbåsar.
Men det blei vaska og måla, og sakte om senn blei det eine rommet etter det andre klart. Til og med den store siloen i tre etasjar blei skura og måla, og gjort klar til å bli galleri. Lillian Borchgrevink Hummelgård hadde ansvaret for den store samtidskunstutstillinga, og ho samla eit trettitals kunstnarar. Om lag ein fjerdedel av desse var lokale eller regionale; resten kom frå heile resten av landet, og inkluderte Borgny Farstad Svalastog, Magne Furuholmen, Miles McAlinden og Peter Esdaile. Desse tretti fylde store delar av bygget, men i halvparten av den store loftsetasjen, som enno hadde det gamle låvegolvet, heldt den kulturhistoriske temautstillinga om nytingsmiddel til, som var sett saman av Peter Fjågesund. Ei anna særutstilling var gouache-samlinga av ekspresjonisten Ambrosius Egedius, bror av Halfdan. Ambrosius Egedius budde fleire somrar i Bukti på Manheimstrondi, og samlinga hans av Sterke-Nils-motiv hadde ei tid tidlegare blitt gitt i gåve til Seljord Kunstforening. No blei bilda ramma inn og stilte ut for fyrste gong.
Etter Sommarutstillinga 1996 heldt arbeidet med å utvikle låven fram, og 1997-utstillinga blei ei storsatsing på islandsk kunst, ein idé som hadde samanheng med avviklinga av VM i islandshest på Dyrskuplassen den same sommaren. Islandske kunstnarar som var representerte var Tumi Magnusson, Sigurdur Gudmundsson, Eggert Péturson, Erro og Måfridur Adalsteinsdottir. Den islandske presidenten, Vigdis Finnbogadottir, vitja òg utstillinga. Men utstillinga inneheldt òg ei lang rekkje med norske samtidskunstnarar, samt ei delutstilling og eit seminar om døden, i samarbeid med Landstadinstituttet. I løpet av juli månad blei det i tillegg arrangert fleire konsertar på Kunstlåven, med m.a. middelalderensamblet Pro Musica Antiqua, Kalenda Maya og folkemusikarane Tone Hulbækmo og Hans Fredrik Jacobsen. Dette året, slik som året før og nokre år til, heldt kaféen til i Misjonshuset, i påvente av at ein skulle få til ein eigen kafé i låven.
Fleire utanlandske kunstnarar
1998-utstillinga, som kunne ta i bruk to nyrestaurerte rom og eit nylagt låvegolv i toppetasjen, heldt fram med endå større geografisk spennvidde. Gjennom ein treårig samarbeidsavtale med Gunnar Kvaran, direktør ved Bergen Kunstmuseum, fekk kunstforeininga til ei hovudutstilling med den amerikanske samtidskunstnaren Larry Bell, som presenterte både to- og tredimensjonale verk. Som vanleg inneheldt utstillinga òg ei lang rekkje med norske samtidskunstnarar, forutan ei retrospektiv utstilling med verk av Flatdals-kunstnarane Erlend og Terje Grøstad. Men også dette året baud Sommarutstillinga på eit kulturhistorisk tema. «Gjesten frå djupet» presenterte ikkje berre sjøormen i Seljordsvatnet, saman med ein tredimensjonal modell av heile vatnet slik det ser ut under overflata, men òg eit oversyn over den omfattande tradisjonen sjøormen står i, frå antikken og fram til i dag. Slik bygde utstillinga vidare på tuftene frå Sjøormsenteret som tidlegare hadde halde til i det same rommet, inst i kjellaren.
Og som om ikkje Larry Bell var storsatsing nok, fylgde foreininga neste år opp, framleis under leiing av Esbjørn Hummelgård, med ingen ringare enn Yoko Ono som hovudutstillar. Ho stilte ut ein serie med svart-kvitt-teikningar frå 90-talet, saman med eit såkalla «Ønsketre». Ei spanande særutstilling dette året var «Tendensar i moderne kalligrafi», organisert av Borghild Telnes. Utstillinga inneheldt meir enn seksti arbeid av til saman tjue kalligrafar, hovudsakeleg frå dei nordiske landa, men òg frå Storbritannia. Ei anna særutstilling inneheldt litografi av Reidar Fritzvold, som gjekk bort året før, og som i mange år hadde vore representert på Sommarutstillinga. Men også dette året var fleirtalet av rom fylte med norske samtidskunstnarar – femten i talet – og mellom dei Hanne Borchgrevink, Ingunn van Etten, Håkon Gullvåg, Eli Hovdenakk, Steinar Klasbu og Benthe Norheim, sistnemnte med ein stor skulptur som med mykje slit fekk plass i siloen, der det nå hadde kome dør inn frå kjellarplanet.
Sjølv om Yoko Ono sørgde for at Sommarutstillinga og Seljord kunstforening fekk ein god del merksemd, var det likevel småtteri mot det som fann stad året etter. Med den noko akademiske temaformuleringa «Postmoderne ambivalensar» satsa ein sommaren 2000 nok ein gong på ein internasjonal hovudutstillar, denne gongen den russiske og internasjonalt kjende multimediakunstnaren Olga Tobreluts, som med dei postmoderne ikonliknande bilda sine vart sett opp mot ei utstilling av tradisjonelle russiske ikonar.
Det var likevel ikkje dette som skulle skape presseoppslag, men snarare den norske kunstnaren Morten Viskum, som med sine provoserande verk, som m.a. inneheldt rotte- og kattefoster på formalin, førte foreininga inn i ein konflikt med den politiske leiinga i kommunen, som på bakgrunn av eit oppslag i Vest-Telemark Blad truga med å trekke støtta dersom ikkje Viskum vart fjerna. Konflikten skapte oppslag i rikspressa – inkludert ei heilside i Dagbladet av Harald Flor – og foreininga arrangerte ein stor debattkveld på Granvin der ordførar og varaordførar stilte opp til ein diskusjon om ytringsfridom og prinsippa kring offentleg kulturstøtte. Det folkelege engasjementet var òg stort; nokre melde seg ut av foreininga, og andre melde seg inn. Ei underskriftsliste mot Viskum sin kunst samla 400 underskrifter.
Saka enda med at kommunen likevel heldt fram med den økonomiske støtta, men mange meinte nok at dette var slutten på Sommarutstillinga, og kanskje heile Seljord kunstforening. Seinare same året skreiv òg ein av styremedlemmane, Peter Fjågesund, ein oppsummerande artikkel om saka i Vi ser på kunst, tidsskriftet til Norske kunstforeninger. Med denne utstillinga ga Esbjørn Hummelgård seg som leiar, og foreininga gjekk etter dette bort frå den internasjonale satsinga som nok skapte merksemd og engasjement, men som òg hadde vore ei belasting på foreininga sin økonomi.
Åra 2000-2008 (av Borgny Slettemoen Tøfte)
Motbakkar, pengevanskar og vegen vidare
Hausten 2000 tok underteikna over som leiar av Seljord kunstforening. Dåverande leiar, Esbjørn Hummelgård, flutte frå bygda. Det var med ei viss spenning eg tok over sidan sommarutstillinga dette året vart utsett for uvanleg sterk kritikk og hard motbør. Årsaka var, som nemnt ovanfor, at vi mellom anna hadde stilt ut kunstverket «Kjærlighet fra Gud» av den kontroversielle kunstnaren Moren Viskum.
Mykje fin kunst kom i skuggen av diskusjonane denne sommaren, m.a. ei større samling ekte, russiske ikon. Eit ikon med Maria og barnet som motiv vart kjøpt inn til Seljord kyrkje. Våre russiske vener som hadde kome hit med ikona, var ikkje lite forundra over kunsten til Viskum – og Unni Askeland sine bilete, som både i form og innhald låg fjernt frå ikona. Det vart ingen publikumsrekord denne sommaren.
Som nemnt var det ei vanleg oppfatning at dette var siste Sommarutstillinga. Men vi som sat i styret, ville halde fram. Den verste stormen var over, og det var ingen grunn til å dra inn årene. Så snart gjekk vi i gang med å planleggje neste års utstilling.
I katalogen for Sommarutstillinga 2001 skriv vi mellom anna dette: «Kunstforeininga har vore ute i hardt vêr, men likevel hevdar vi framleis at Sommarutstillinga er den viktigaste kulturhendinga i Seljord – som vi med dette inviterer til. I 14 ulike rom finn du samtidskunst, kunsthandverk, foto og husflid forutan boksal og sal av kunst ‘rett frå vegg.’»
I alt deltok tjue kunstnarar og handverkarar: John Søraune, Svein Bolling, Liv Dessen, Jørgen Dobloug, Philipp Dommen, Torhild Grøstad, Niclas Gulbrandsen, Jon Gundersen, Rudi Juchelka, Morten Magnus, Elisabth Medbøe, Britt Juul, Knut Bry, August Ringmann, Kari Vevle, Astrid Nondal, Jan Petter Bratsberg, Kristin Bergaust, Johanne Hansen-Krone og Olav Bjørgum.
Vi innførde «onsdagskonserten», i alt fire konsertar: éin med folkemusikk og dans, og tre klassiske konsertar med utøvarar som Øyvind Bangor, Keith Griggs, Gunn Steinstad og Ragnhild Knutsen, og Skien klavertrio.
Fleire bein å stå på
Kassa var meir enn slunken så me måtte finne på noko som kunne gje pengar på konto også utanom Sommarutstillinga. Eitt tiltak var å arrangere juleutstilling. Dei fylgjande åra heldt vi til i den minst kalde delen av låven, men flytta så over til Dalane-skulen på Dyrskuplassen. Husflidsvarer/kunsthandverk samt måleri og grafikk som ikkje var altfor krevjande, gav god utteljing. Vi selde også ein del av «lauskunsten» dvs. dublettar av kunstverk i samlinga, men mest uinnramma grafiske trykk.
Seljord kunstforening har gjennom åra skaffa seg ei kunstsamling på 4-500 verk. Ettersom det har vore vanskeleg med god lagerplass, er mykje av samlinga blitt lånt ut. Dette var det viktig å få registrert. Kunst som av ulike grunnar hadde hamna i andre kommunar, vart henta tilbake. Dei som var interesserte i framleis å låne, fekk det mot ei viss årleg leige. Den største låntakaren var og er kommunen – som slepp å betale leige som takk for annan hjelp og støtte.
Loppemarknad i samarbeid med Seljord mållag gav òg pengar i kassa i mange år. Me brukte det største rommet øvst i låven. Når sommaren var over, kunne det brukast som lagerrom for møblar o.a. som blei innlevert.
Kunstnarisk råd eller eigenrådig?
Gjennom åra har styret i kunstforeininga stort sett nytta seg av eit kunstnarisk råd, men ikkje alltid fullt ut. Nokre kunstnarar kontakta vi etter eige skjøn og kjennskap. Philipp Dommen, Torhild Grøstad, Kristine Brodersen og Gunnar Torvund har vore blant dei mest trufaste rådgjevarane. Då dei syntest dei hadde fungert lenge nok, hadde vi eit par år andre råd før dei «gode, gamle» kom att.
Dette fyrste tiåret i det nye tusenåret heldt vi oss stort sett til den gylne middelvegen med å invitere anerkjente kunstnarar innanfor måleri, grafikk og skulptur. Vi byrja så smått å syne videoar. Det vil føre for langt her å nemne alle kunstnarane som stilte ut hjå oss dei fyrste åra i denne perioden. Eitt år inviterte vi berre svenskar og danskar, eitt anna år søkte vi nordafjells og hadde mange trønderske kunstnarar, og så kom «Gjest frå vest». «Par i kunst» var ti ektepar som fylde kunstlåven ein sommar, mens «Ord tek form» var tittel på Sommarutstillinga der kjende illustratørar vart inviterte.
Kulturpris og nytt tak
Ved å vere uhyre sparsame og forsiktige med pengebruken, kom vi relativt raskt på fote att økonomisk. Medlemstalet vaks, fleire og fleire kom på opninga kvar sommar – og sanneleg – i 2003 fann Seljord kommune og Seljord sparebank oss verdige til å få kulturprisen. Det var stor stas etter alt som hadde hendt.
Hausten 2001 regna det frå Dyrsku’n til jul. Det lak gjennom taket fleire stader, og vatn sildra nedover i etasjane. Noko måtte gjerast, men vi mangla pengar, og kunne ikkje ta opp noko stort lån. Finansieringa måtte dels skje ved hjelp av tilskott.
Etter søknad fekk vi støtte frå både Norsk kulturråd, Seljord kommune og Norske kunstforeninger. Nokre kroner hadde vi òg sjølve, og Seljord sparebank var viljuge til å låne oss resten av beløpet. Kostnaden vart sett til 300.000 kroner. Veidekke AS tok på seg jobben etter anbod. Nytt tak vart lagt oppå det gamle; rett nok blei det heile eit halvt år forsinka, men entreprenøren tok på seg å tette dei verste hola så lekkasjen skulle bli minimal i ventetida.
Taket på plass – kva no?
I tredje etasjevar det berre hønsehuset og høyrommet vi brukte til utstilling. I rommet ved sida av hønsehuset var det kateter og pultar frå ein av dei nedlagde skulane frå Seljordshei. Her hadde me teikneutstyr for barn som kom på utstilllingane. Det var Sigurd Telnes som i si tid fekk i oppdrag frå kommunen å ta vare på inventaret frå skulen på Dalan. Det mindre rommet til høgre for trappa opp til toppetasjen var lagerrom for «lauskunst», bøker o.a.
I andre høgda var fjøset, grisehuset og vaskerommet – det «lange, høge rommet» og vognskjulet i bruk. Vognskjulet var reservert for husflid og brukskunst. Ein stall burde vore reingjort og sett i stand, men fekk vente.
I første etasje, på innsida av siloen, var det inngang/resepsjon. Innanfor dagens inngang var den tidlegare møkkjellaren – som kunne brukast til utstilling. Her var inngang til slakteriet, som no er kjøkken. Ein tett blautgjødselkum var enno ikkje gjort noko med.
WC lånte vi i ungdomsskulen, og kaféverksemd leigde vi enno rom til på Misjonshuset. Dette var sjølvsagt ei tungvint ordning, så det vart nødvendig å pønske ut nye løysingar. Det var på høg tid å få eige kjøkken, serveringsrom og toalett. Den ubrukte delen av låven var no den nedre, synste delen, dvs. gjødselkummen, forutan det store rommet med utgangsdør på nedsida, som husmorskulen hadde brukt som slakterom.
Ei ombyggingsnemnd med Jørund Ofte, Phillip Dommen, Knut Ansgar Skrede, Tone Telnes – samt Frøydis Kivle og underteikna frå styret – sette i gang med undersøkingar og utrekningar. Utbygginga blei kalkulert til 600.000 kroner.
Igjen var vi heldige og fekk støtte både frå Norsk kulturråd, kommunen, fylket, banken og Norske kunstforeninger. Litt pengar hadde vi sjølve, og med eit mindre lån skulle det gå bra. Men det skulle snart vise seg at ombygginga var meir komplisert enn vi hadde tenkt oss, spesielt vart det eit problem med gjødselkummen som hadde heile, tette betongvegger, og einaste opning var uttak for tøming direkte til tank. Dei tjukke veggene var fylt med kulestein – som var uhyre vanskeleg å bore gjennom. Då kummen omsider var klar for tøming, stoppa prosessen opp ganske snart pga. all den grove steinmassa som sette seg fast i tømmeslangen. Større bil med større slange vart bestilt.
Det viste seg også at det var store nivåskilnader mellom golvet i gjødselkummen og dei andre romma. Det var i tillegg eit problem å få rett fallhøgde for vatnet frå kjøkkenet, vaskerommet og wc og ut til det kommunale leidningsnettet.
Men vi kom i mål– ikkje minst med god hjelp av Knut Ansgar Skrede, som fylgde med som «byggherre» og hjelpte til under heile ombyggingsperioden. Budsjettet sprakk med 300.000, ikkje pga. sløsing, men uføresette hindringar. Det var stort då vi på opningsdagen i 2002 kunne servere feitegraut kokt på eigen komfyr i eige kjøkken – godkjent av mattilsynet!
Som før nemnt hadde me ikkje flust av pengar, så det var ei lykke at det fanst ein del kjøkkenutstyr frå den tid me dreiv kafé i kjellaren på ungdomsskulen – resten vart kjøpt på vårsal på Porsgrunn Porselen. Bord og stolar fekk me i arv frå ungdomsskulen.
Dei følgjande åra vart resten av romma tekne i bruk som utstillingsrom, og det store låverommet i tredjeetasje vart dels ombygd og teke i bruk til lagerrom – for alt frå spiker og skruar til arkiv og kunstsamling. Det høyrer med til soga at vi etter kvart tok i bruk «Kunstlåven» som namn, og at bygget vart godkjent som regionalt kulturhus.
Tradisjonar
I tråd med føremålsparagrafen for laget har Seljord kunstforening drive på eit breitt grunnlag og ikkje berre konsentrert seg om biletkunst. Difor heldt vi fram med å skipe til konsertar i Kunstlåven under Sommarutstillinga, Likeeins skipa vi til turar i nærmiljøet til stader det knyter seg ymse slag kulturhistorie til. Dette var til stor glede for mange.
Det er ei viktig oppgåve å formidle kunstopplevingar til barn og unge, og så lenge kunstforeininga hadde sin faste base i ungdomsskulen, var elevane der vane med kunst på veggene i aulaen. Vi held fram med å bruke aulaen til å lage mindre utstillingar med utvalde bilete frå den faste samlinga. Likeeins hadde vi i mange år Telemarksutstillinga der.
Då ordninga med «Den kulturelle skulesekken» kom fyrst på 2000-talet,var vi raske med å søkje om midlar til omvising for alle elevane i kommunen. Dermed vart det mogeleg å forlenge Sommarutstillinga utover dei fire vekene som hadde vore vanleg, slik at skuleelevane fekk omvising på Sommarutstillinga ein av dei fyrste skuledagane om hausten. Greier vi å vekkje kunstinteressa hjå barn og unge, er Seljord kunstforening liv laga i mange år framover.
Ny satsing: 2009–2016 (av Karete Roksvåg)
Treårig prosjektperiode 2009–2011
Det iherdige dugnadsarbeidet var ei avgjerande drivkraft for Seljord kunstforening og den store Sommarutstillinga gjennom mange år. Slik var det òg i dei åtte åra Borgny Tøfte var leiar, fram til 2009. Etter kvart viste det seg likevel å vere stadig vanskelegare å basere så mykje av drifta på frivillig arbeid. Årsakene til dette både var og er samansette, men endringar i folk sin kvardag må nok sjåast som ein viktig faktor. Folk har det travelt og er i tidsklemme, og lysta og høvet til å drive frivillig arbeid har gradvis blitt mindre.
Seljord kunstforening var i mange år eit av få galleri i Vest-Telemark, men etter kvart kom det òg andre utstillingar, galleri og kulturaktørar som tok opp konkurransen om kulturtilboda i distriktet. Eit stadig meir profesjonalisert kunstfelt blei merkbart på mange måtar, òg for vesle Seljord og kunstforeininga, som opplevde framveksten av store regionale kunstsenter og kunsthallar, prioritering av prosjektbasert støtte framfor faste driftsmidlar, og kuratorverksemd. Seljord kunstforening såg det difor som naudsynt å endre og fornye seg, i takt med desse endringane, og finne andre måtar å arbeide på.
I 2008 blei det sendt inn ein søknad om såkalla vidareutviklingsmidlar til eit treårig prosjekt, der målet var å profesjonalisere drifta, både fagleg og administrativt. Ved å legge til rette for samarbeid mellom kunstnarar, kunsthandverkarar, institusjonar og lag i Seljord og i regionen, var intensjonen å utvide verksemda til heilårsdrift, og å etablere eit grunnlag for kulturbasert næring, men for å oppnå dette måtte foreininga opprette ei 100% stilling. Søknaden gjekk gjennom, og Telemark fylkeskommune og Seljord kommune finansierte saman med Seljord Sparebank delvis ei full stilling i tre år.
Tre travle år
Fyrste året var stillinga fullfinansiert, deretter blei støtta gradvis trappa ned. I 2009, som var det fyrste året, blei Thomas Kintel tilsett i denne stillinga, men då han sa opp etter kort tid blei ho fordelt mellom tre tilsette med ulike ansvarsoppgåver. Karete Roksvåg var tilsett i 50% stilling som sekretær/kulturarbeidar, men gjekk etter kvart over i ei 70% stilling som dagleg leiar. Dåverandre styreleiar Borghild Telnes vart lønna, først i 40%, deretter i 30% stilling, og kunstnarisk leiar Torhild Grøstad i 10% stilling.
I desse tre åra var det heilårsdrift og stor aktivitet i Kunstlåven, trass i nedtrappinga av støtta. I tillegg til den årlege Sommarutstillinga, arrangerte kunstforeininga temautstillingar, vandreutstillingar og separatutstillingar. Blant desse var Telemarksutstillinga, juleutstillingar, vandreutstillinga «Hommage á Iver Jåks», og separatutstilling med notoddenkunstnaren Steinar Klasbu (1947–2017). Målsettinga med utstillingane var, som i tidlegare år, å vise norsk samtidskunst av høg kvalitet, med eit særleg fokus på å spegle breidda og mangfaldet som finst i kunstnariske uttrykk på kunstscena i samtida. Gjennom «Den kulturelle skulesekken» blei det òg lagt til rette med formidlingsmateriell og omvisingar for barnehagane og skulane i Seljord.
I tillegg til utstillingsverksemda blei det utvikla og sett i verk ulike kulturtilbod i samarbeid med kommune, skule, lag og foreiningar i Seljord. Kulturtilboda var retta mot ei brei målgruppe, alt frå barn til eldre, og var spreidd jamt ut over året. Nokre av desse var kunstforedrag (av kunsthistorikarar som Jan Kokkin og Gunnar Danbolt), studiesirkel i kunsthistorie, workshops for arkitektstudentar frå Milano, kurs og verkstadarbeid for born og vaksne, filmklubb med framvisingar kvar veke, sommarkonsertar, bokkveldar, sogevandringar (36 i talet, med Sigurd Telnes i spissen som ihuga formidlar), poesivandringar, loppemarknad og kafédrift i Kunstlåven. Viktige samarbeidspartnarar knytte til desse tilboda var m.a. Notodden kommune, Seljord Sparebank, Seljord mållag, Seljord folkeboksamling, Seljord og sogene, Seljord sogelag, Nasjonalt Landstadsenter, Seljordspelet, Seljord Hotell, Møtestad Seljord, Nutheim gjestgiveri og Dyrskun, forutan skular og barnehagar i Seljord. Programmet var både ambisiøst og krevjande (og nok til å ta pusten frå lesaren her), men publikummet som nytta seg av tilboda var svært positive.
Sommarutstillinga heldt fram med å trekkje store namn også i desse åra. Med tittelen «Arvesyn» i 2009, med Borghild Telnes som ny styreleiar, låg fokuset på kunstnarar som let seg inspirere av den norske kulturarven. Kari Steihaug, Liv Mildrid Gjernes, Siri Berqvam, Johannes Vemren Rygh, Sverre Malling, Steinar Haga Kristensen, Jon Gundersen og Løvaas & Wagle var nokre av namna blant dei sytten kunstnarane som stilte ut dette året.
I 2010 baud Sommarutstillinga på to vandreutstillingar: «Bending Water» frå Nasjonalmuseet for kunst, arkitektur og design med eit todelt og storslege videoverk av Sven Påhlson, og «Strikk – masker i samtidskunsten» frå Norske kunstforeninger, med tekstilarbeid av Kari Steihaug, Kjersti G. Andvig, Maria Brinch, Siri Berqvam, Margareta Bergmann og Liv Reidun Brakstad. Seksten norske samtidskunstnarar representerte den øvrige delen av utstillinga, og nokre av desse var Marit Benthe Norheim, Viel Bjerkeset Andersen, Gunnhild Bakke, Gunhild Vatn, Per Dybvig, Nils Martin, Espen Dietrichson og Nils Olav Bøe.
Tema for Sommarutstillinga 2011, under styreleiar Hilde Fjellheim, var «Eventyrleg», og viste verk av ni norske samtidskunstnarar og tre tradisjonshandverkarar. Blant desse var Johannes Høie, Philipp Dommen, Oddleiv Aspeseth, Kjell Erik Killi Olsen, Anna Talbot og Anita Killi. Særutstillingane «Himmelrikets blomstrer gror», med monotypiar av Borgny Svalatog, og bunadsutstillinga «Troll til kjerringer», sett saman av bunadsekspertane Marit Rysstad Bergland, Ingrid Dillekås Adelsøn og Liv Berit Kaasa, blei òg viste som delar av Sommarutstillinga.
Sjølv om kunstforeininga i desse åra hadde betalte stillingar, var dugnadsinnsatsen stadig omfattande, og ein kunne vanskeleg ha klart seg utan. Her må nok ein gong Knut Ansgar Skrede nemnast. Han la ned eit mangeårig engasjement som altmuligmann, var aldri vond å be, og sette velvillig opp både vegger og dører i Kunstlåven, isolerte delar av bygningen og reparerte kledning, ofte med eigne materialar og utstyr. Johannes Hovda gjorde òg ein omfattande innsats for at viktige prosjekt i samband med sommarutstillingane blei fylgde opp og fullførte, i tillegg til rolla han hadde gjennom mange år i husnemnda, saman med Philipp Dommen. I åra mellom 2010 og 2013 representerte Gunnar Torvund, Arne Svalastog og Torhild Grøstad det kunstnariske rådet. Arbeidet dei la ned for å førebu og sette opp sommarutstillingane var omfattande, og heilt avgjerande for kvaliteten på det publikum fekk sjå i dei mange romma.
Tilbake til Sommarutstillinga
Trass i den høge aktiviteten i Kunstlåven gjennom desse tre åra, og trass i høg dugnadsinnsats, viste det seg å vere vanskeleg å tene pengar. Dette var inga stor overrasking, sjølv om det nok var eit stort vonbrot for alle med kjærleik til og engasjement for kunstforeininga. Eit raskt blikk i retning av andre kunstforeiningar og galleri i Noreg viser at det er få som klarar seg utan ei form for fast støtte frå fylke, kommune eller næringsliv. Sal av kunst og formidling av kunst er generelt sett ei svært usikker inntektskjelde, som ein vanskeleg kan basere seg på i eit budsjett. I 2011, som var siste året i prosjektperioden, der støtta gradvis blei trappa ned, såg difor foreininga det som naudsynt å redusere på aktiviteten og stillingsprosenten. I 2012 var kunstforeininga difor tilbake til å drive med «bare» Sommarutstillinga. Den treårige prosjektperioden viste likevel kor viktig det var å ha tilsette med kompetanse og tid til å drive og utvikle utstillinga vidare i samarbeid med styret og det kunstnariske rådet. Dermed blei det oppretta ei 20%-stilling som dagleg leiar for Sommarutstillinga, som høvesvis Karete Roksvåg og Katrine Kildal hadde fram til 2016. Frå 2013 gjekk denne stillinga over til eit engasjement med eit fast honorar, ei ordning som framleis står ved lag i 2018.
Sommarutstillinga 2012, «Eplet og stammen», med Katrine Kildal som leiar, skilde seg ut både i høve til talet på kunstnarar og val av tema. Familie blei vald som kuratorisk grep, og viste verk av til saman sjuogtjue norske kunstnarforeldre og deira born. Blant desse var Kjersti, Kristin, Heidi og Stine Wexelsen Goksøyr, Vanessa og Maureen Baird, Elise Storsveen og Jon Gundersen, Hilde Vemren, Magne Kolbjørn Rygh og Johannes Vemren Rygh, Hanne Borchgrevink, Tore Hansen, Johannes og Hans Kristian Borchgrevink Hansen, Sigrun Grøstad og Ånond Versto, Miles McAlinden, Unn Sønju, og Mikkel og Sunniva McAlinden. Det var mildt sagt ei spesiell stemning i Kunstlåven denne sommaren, som skapte gode minne både for kunstnarane som deltok, tilsette og frivillige som samarbeidde tett med dei, og for publikum.
Utstillinga i 2013 hadde «Leik» som både tittel og tema, og viste verk av sytten samtidskunstnarar. Nokre av desse var Hans Martin Øien, Kristoffer Myskja, Bjørn Bjarre, Gunnar Torvund, Leonard Richard, Erlend Leirdal, Elisabeth von Krogh, Kristine Sandøy og Sigbjørn Bratlie.
I 2014 byrja kunstforeininga, med den nye leiaren Pål Witczak, ei ny ordning med to ambulerande kunstnariske råd som ansvarlege for kurateringa av Sommarutstillinga. Denne ordninga erstatta den mangeårige tradisjonen med eitt kunstnarisk råd. Grunngjevinga for den nye ordninga var eit ynskje om å fornye og utvikle Sommarutstillinga og å skape nye publikumsgrupper, samtidig som at kunstforeininga ynskte å halde på noko av det unike ved tradisjonen. Denne ordninga gjorde òg at det store arbeidet med Sommarutstillinga blei meir overkommeleg, med omsyn til både tid og arbeidsoppgåver. Dei to kunstnarpara Gunnar Torvund og Kristine Brodersen, og Torhild Grøstad og Philipp Dommen heldt fram med å prege Sommarutstillinga annakvart år, medan det nye rådet, som var sett saman av Ånond Versto, Ellen Henriette Suhrke og Øystein Wyller Odden, representerte den yngre generasjonen av kunstnarar.
Det «unge» rådet var fyrst ute i 2014 med utstillinga «Skjønne sjeler», som var ei utforsking av det romantiske og lengtande med utgangspunkt i både eldre kunst, folkekunst og samtidskunst. Nokre av kunstnarane som var representerte i utstillinga var Harald Kihle, Terje Bergstad, Henrik Sørensen, Ambrosius Egedius, Guttorm Guttormsgaard, Ludvig Eikaas, Vebjørn Guttormsgaard Møller, Andrea Bakketun, Janna Thöle-Juul og Dillan Marsh. I tillegg baud utstillinga på bygdekino med aktuelt filmprogram og ein pirat-radiostasjon som var tilgjengeleg for nærmiljøet.
I 2015 sto Torvund, Grøstad, Brodersen og Dommen på nytt bak utstillinga, som fekk tittelen «Skjør». Intensjonen med utstillinga var å skape eit tidsbilete av verda slik mange kan oppleve ho, som pressa og skjør. Svein Flygari Johansen, Espen Røise, Stine Gonsholt, Kjell Rylander, Georg Debreczeny og Åse Ljones var nokre av kunstnarane som bar denne utstillinga. Dette var òg det fyrste av to år der Torild Grøstad var styreleiar.
Prinsippet med å betale utstillingsvederlag til kunstnarane som blir inviterte til Kunstlåven har blitt halde høgt, og sjølv om summen med åra blei sterkt redusert, har dette vore ein symbolsk gest og verdsetting som kunstnarane har sett pris på. I åra frå 2010 blei det meir vanleg å finansiere delar av kunstutstillingar gjennom prosjektmidlar. Slike midlar blei ofte søkte om og gjevne i samband med produksjon av enkeltverk til Sommarutstillinga, særleg til siloen, eit rom som skil seg ut med unike moglegheiter i det store bygget. Slike prosjektmidlar blei ei viktig anerkjenning av kunstnarane som gjennom ulike kunstprosjekt førte noko heilt unikt til Sommarutstillinga.
I 2016 fekk Sommarutstillinga med prosjektet «Skumringssoner» 150.000 kroner frå Norsk kulturråd. Dette gjorde arbeidet med utstillinga langt enklare, og ikkje minst var det ei viktig anerkjenning til både kunstnarar, utstillinga, det kunstnariske rådet og kunstforeininga, noko som òg blei lagt merke til i media og i pressa. I Dagbladet blei utstillinga tilrådd som nummer ein av utstillingar publikum burde få med seg gjennom sommaren dette året av kunstkritikar Arve Rød. Det «unge» kunstnariske rådet var stolte kuratorar bak, og det tematiske utspringet for utstillinga var ei undring over korleis kunsten kan framstå som ei tidsmaskin som kan opne portalar til ulike fortider og framtider. Viktige kunstnarar som var med dette året var Ingrid Torvund, Serina Erfjord, Cecilia Johnson, Mikael Øye Hegnar, Eirik Senje, Hilde Skevik og Kaia Hugin.
Så, i 2017, under styreleiaren Jeanne Marie Schoenwandt, valde det kunstnariske rådet seg temaet «Spor», som resulterte i ei vakker og publikumsvenleg utstilling som var sett saman av verk innan eit breitt spekter av teknikkar. Det er òg interessant å merke seg at rekkja av namn på kunstnarane som var med å skape utstillinga viser korleis norsk samtidskunst i aukande grad òg er global samtidskunst, produsert av kunstnarar med ein langt meir variert og samansett bakgrunn enn for berre få år sidan: Ellen Karin Mæhlum, Terje Roalkvam, Shwan Dler Qaradaki, Jadwiga Podowska, Marit Lyckander, Martine Linge, Kristin Skrivervik, Bente Sætrang, Ingrid Haukelidsæter, Åsmund Haukelidsæter, Vanna Bowles, Mandana Moghaddam, Andrea Lange og Bertil Greging.
Femti år! (av Peter Fjågesund)
Så har Seljord kunstforening blitt femti år! Dét er det all mogleg grunn til å feire. Kunst og formidling av kunst er ikkje ei verksemd som vanlegvis dominerer kulturlivet på norske bygder, og slik sett kan Seljord kunstforening sjå attende på eit aktivitetsnivå som – i alle fall i lange periodar – har lege langt over det ein kunne vente i ein kommune med tre tusen innbyggarar. Minst to generasjonar av unge og vaksne har gjennom denne verksemda kome i nærkontakt med kunst av aller ypparste merke: biletkunst, musikk, litteratur. Truleg har foreininga òg gjort sitt til å bygge bru mellom såkalla folkekunst og såkalla elitekunst, eller det mange like gjerne ville kalle bygdekunst og bykunst. Seljord kunstforening har henta byimpulsar til bygda, og sendt bygdeimpulsar til byane, for Sommarutstillinga har gjennom femti år blitt vitja like mykje av folk utanfrå Seljord som av seljordingar. Slik kan ein håpe at ho har lykkast med det ho var meint å oppnå: å skape forundring, nye tankar og debatt, og kanskje forståing for det og dei som er og tenkjer annleis enn ein sjølv.
Om framtida kan ingen spå, og kva veg Seljord kunstforening vel i ei verd der kunst- og kulturlivet ser heilt annleis ut enn for femti år sidan, må framtida sjølv vise. Vi takkar i alle høve for innsatsen så langt, og ynskjer all mogleg lykke til med Sommarutstillinga 2018 og med framtida!
Nokre minnebilde frå dei fyrste åra (av Johannes Hovda)
Ein underleg karavane med karar berande på sponplater! Eg kjende namnet på fleire av dei. Her kom Ivar Nærdal, Georg Noraberg, Halvor Svartdal, Pål Tøfte og Gunnar Thorvaldsen og mange fleire inne frå kjellaren på ungdomsskulen. Oftast to i lag med dei tunge platene. Som ny formingslærar på Seljord Folkehøgskule fekk eg nyss om denne utstillinga kunstforeininga i bygda skulle stelle i stand på ungdomsskulen. Dette var eg jo interessert i, og fann vegen inn ein dag etter at skulen var slutt for sommaren.
Nå måtte eg sjå kva dei skulle med alle desse sponplatene. Opp trappa skulle dei og inn i klasseromma, musikkrommet og teiknesalen. Alle platene var merka med tusj på baksida slik at dei fann rommet og plassen sin frå året før. Dette var tidleg formiddag og kvardag. Men dei fleste av desse karane, og ja, det fans nokre jenter òg, var lærarar som meg, og hadde avspasering og ferie. Nå var tida der for å bygge om skuleromma til kunstgalleri.
Dei fleste store romma blei kledde heilt med sponplater. Mange av platene var trekte med tekstil. Men mykje måtte pussast opp med sparkling og måling før kunsten kunne settast fram og komme opp på veggane. Fleire dugnadsfolk kom på ettermiddagen og hjalp til. Snekkerkunnige var etterspurde, for her måtte ofte plater tilpassast, og nye pallar og soklar måtte snekrast.
Så kom det springande jenter rundt i romma og ba til mat i kjellaren. Nokre av dei var døtre av Sigurd og Bergljot, lærte eg etterkvart. Store langbord var dekte, og det kom store fat og kaffekanner på borda. Lei det lenger utpå ettermiddagen og kvelden vart det koka dryge suppe- eller grautkjelar til dugnadsfolket. Damene på kjøkkenet var like viktige som oss andre i arbeidet.
Rundt bordet gjekk praten livleg, og ein ana ei spesiell forventning i lufta. Den siste
veka var kunstnarisk råd meir til stades, og eg som ny i gjengen fekk sjå og høyre navn som Erlend og Terje Grøstad, Knut Flatin og Gunnar Torvund. Seinare år kom fleire frå Flatdal med: Trygve Barstad og Ellen Grøstad, Philipp Dommen og Torhild og Sigrun Grøstad. Ekstra stas var det når Sigurd kom ned trappa i lag med Harald Kihle. Han var ein god ven av Sigurd og støtta opp om utstillinga her. Men her var mange fleire som la ned eit utal dugnadstimar, og utan å gløyme andre kan nemnast Astrid Sveinsson, Liv Haugan, Borgny Tøfte, Aud Kvaale, Anne Brit Flatin, Dordy og Arne Jesnæs, Gudrun Brauti Knutslid, Edny og Håkon Flaaten, Solveig og Andres Nordgarden, Hans Kyrkjerud, Kåre Haugen, Margreta Raaen og Reidar Kattem.
Sigurd Telnes var styreleiar i den tida og hadde mange jern i elden. Likevel var han med overalt for å svare på spørsmål og gje rettleiing i det praktiske. Nødvendig planlegging av framdrifta i arbeidet høyrde med, og Sigurd hadde god styring på det meste. «Har nokon bil med hengar som kan hjelpe meg og hente kyrkjekunst i Flatdal og Åmotsdal? Erlend Grøstad treng ei altertavle og ein døypefont. Han lagar eit kyrkjekunstrom på musikkrommet,» sa Sigurd i ei av matpausane ein dag. Ja! Eg melde meg fort. Vi fora hengaren med gamle skumgummimadrassar og drog i veg. Det var altertavla i Flatdal kyrkje og døypefonten frå Åmotsdal vi fekk med attende, så vidt eg minnast. Neste dag gjekk turen til Rinde i Åmotsdal for å hente andre rosemåla gjenstandar. Det var minnerike turar ilag med Sigurd som fortalde undervegs om hus og tun vi passerte. Det var imponerande alt han kunne, og korleis folk hadde tillit til kunnskapen hans, og trygge på å låne ut skattane sine til han og utstillinga på skulen. Han hadde mange kontaktar som med glede ville vere med å gjere sommarutstillingane sjåverdige.
Eit av dei store klasseromma var sett av til husflid/brukskunst/kunsthandverk/folke-kunst. Kva som var det rette og mest høvelege samlenamnet for dette rommet blei stadig diskutert. Alt passa ikkje i same båsen, men her skulle alt presenterast og bys fram.
Mange tykte det var spennande å hjelpe til her for å få til ei fin utstilling på vegg, bord og benkar. Vi måtte velje det som høvde best ilag i første runde. Resten kom fram etterkvart som salet tynna ut på hyllene. Solveig Nordgarden og underteikna jobba saman i fleire år her for å få til ein god blanding og presentasjon av mangfaldet. Og folk lika det! Det var fullt av folk frå første stund etter opninga. Bilda i andre rom hang på staden sin heile sommaren. Men godbitane gjekk fort unna her vi baud fram både det beste av kunsthandverk og heile skalaen ned til det meir enkle, men gode husflidsproduktet. Eg trur beint fram foreininga henta mykje av fortenesta si frå dette rommet desse åra.
For meg vil Erlend Grøstad vere ein av dei viktigaste kunstnarane som forma og skapte utstillingane dei første tjue åra. Hans syn for og lag med dekor og form var heilt imponerande. Det var ein fest og vera med å hjelpe fram ideane hans i seine nattetimar eit døgn og to før opninga. Peter Fjågesund var og av dei utvalde som var med på laget. Vi fortvila ofte når vi ikkje kom i gang på kvelden i venting på Erlend. Han hadde målarkurs på same tid, som òg skulle ha sitt, men då han omsider dukka opp, var det full fart! Resultatet blei temautstillingar i vestibylen under portalar av små tømmerstokkar, eller ein stokkebåt fylt med torv og blomar. Eller han sat midt på natta og måla ferdig det store måleriet av rutebåten «Fjøllguten». Dette var gode tider for kunstforeininga og Seljord.
Til sist vil eg nemne samarbeidet med Seljord Folkehøgskule i 70-åra. Rektor Olav Akerli og Sigurd Telnes fekk i stand noko dei kalla «Kunstkurs» i opningsdagane i juli. Kven som fekk med seg Carl Fredrik Engelstad veit eg ikkje, men han hadde gode kontaktar og hyra inn flinke folk. Han hadde sjølv flotte forelesingar om ymse emne. Eit eg minnest særs godt var om «Jomfruen av Orleans», Jeanne d’Arc. Ein konsertformiddag med Henning Sommerro var og ei stor oppleving.
Ein stor takk til Seljord Kunstforening for gode opplevingar gjennom mange år!